Kraków stawia na odpowiedzialne podróżowanie: bilans sezonu 2025
Kraków niezmiennie utrzymuje pozycję jednego z najatrakcyjniejszych miast Europy. W 2024 roku miasto odwiedziła rekordowa liczba ponad 14,7 miliona gości, z czego niemal jedna trzecia przypadła na sezon wakacyjny od czerwca do sierpnia. W okresie czerwiec-sierpień 2025 r., do Krakowa przyjechało 3 mln odwiedzających krajowych i blisko 0,7 mln odwiedzających zagranicznych. Liczba gości zagranicznych odwiedzających Kraków była prawie o 18% wyższa niż w tym samym okresie rok wcześniej. W sezonie wakacyjnym, w mieście dominowali turyści (osoby nocujące), stanowiąc 53% ogółu gości. Ten wynik świadczy o nieustającej atrakcyjności stolicy Małopolski, ale jednocześnie przypomina o wyzwaniach związanych z dynamicznym rozwojem turystyki.
Jak zatem połączyć potrzeby gości z komfortem życia mieszkańców? Odpowiedzią jest konsekwentna polityka turystyczna Krakowa, której kluczowym elementem jest program Respect Kraków. Inicjatywa ta, realizowana od 2019 roku, ma na celu budowanie harmonijnych relacji między mieszkańcami, turystami i przedsiębiorcami. Chodzi o to, by Kraków pozostawał atrakcyjną destynacją, a jednocześnie miastem wygodnym i przyjaznym do życia.
RespectKraków w sezonie 2025
Głównym celem programu Respect Kraków jest edukowanie odwiedzających i przypominanie, że Kraków to przede wszystkim dom dla tysięcy mieszkańców. W tym roku działania komunikacyjne były prowadzone na niespotykaną dotąd skalę, zyskując widoczność zarówno w przestrzeni miejskiej, jak i internetowej.
W 2025 roku kampanię intensywnie prowadzono w internecie, docierając do szerokiej grupy odbiorców i osiągając ponad 13 mln wyświetleń na wszystkich kanałach. Ze względu na rosnące zainteresowanie Krakowem wśród podróżnych z Polski, połowa działań kierowana była do gości zagranicznych, a druga do odwiedzających krajowych i mieszkańców miasta, co pozwoliło na skuteczne dotarcie do wszystkich grup odbiorców. Na miejscu, użytkownicy social mediów informowani byli przede wszystkim o zasadach obowiązujących w mieście i oczekiwanych normach zachowania, takich jak m.in. poszanowanie ciszy nocnej, dbanie o prządek, noszenie odpowiedniego ubioru czy ostrożne korzystanie z rowerów i hulajnóg. Zwracano też uwagę na bezpieczeństwo podczas korzystania z kantorów. Kampania kierowana była przede wszystkim do użytkowników miasta w wieku 18-40 lat .
Widoczność w mieście: kampania outdoorowa
Równolegle prowadzono intensywną kampanię outdoorową. Oprócz klasycznych nośników, takich jak bus TV, przystanki i automaty Krakowskiej Karty Miejskiej czy digital citylightów, wprowadzono nowości: reklamy na tyłach autobusów, oparciach siedzeń w tramwajach oraz citylighty na Dworcu Głównym PKP. Kolejny rok, hasła kampanii Respect Kraków były wyświetlane także w hali odbioru bagażu krakowskiego lotniska. Ulotki informacyjne pojawiły się również na przystankach MPK. Istotnym elementem była promocja w obiektach najmu krótkoterminowego, gdzie turyści mogli zapoznać się z ulotkami, plakatami i kodami QR. Aktywnie włączono także lokalny biznes i mieszkańców, którzy dystrybuowali materiały, wskazując na pozytywny wpływ jasnych zasad na atmosferę w centrum miasta.
Ta szeroko zakrojona kampania pokazała, że Respect Kraków to projekt współtworzony przez całą społeczność, która rozumie znaczenie zrównoważonej turystyki.
City Helpers – Ambasadorzy zrównoważonego miasta
Nierozerwalnym uzupełnieniem Respect Kraków pozostają City Helpers, czyli miejscy pomocnicy. W sezonie 2025, podczas piątej edycji programu, patrole działały od połowy czerwca do połowy września, codziennie w godzinach 18:00–1:00, a w weekendy nawet do 2:00. Ten harmonogram, wprowadzony na podstawie doświadczeń z poprzednich edycji i w odpowiedzi na głos mieszkańców, lepiej odpowiadał nocnemu rytmowi Starego Miasta i Kazimierza. W 2025 roku patrole działały również na Bulwarach Wiślanych.
Zadania City Helpersów obejmowały udzielanie informacji turystom, wskazywanie atrakcji, pomoc w odnalezieniu drogi, a także reagowanie na zachowania zakłócające spokój mieszkańców – hałas, zaśmiecanie czy spożywanie alkoholu w niedozwolonych miejscach. Działali zawsze z uśmiechem, ale konsekwentnie przypominali o zasadach. Zespół City Helpers liczył 19 osób i w okresie 3 miesięcy przeprowadził ponad 1600 interwencji.
City Helpersi aktywnie promowali postawy proekologiczne we współpracy z Wodociągami Krakowskimi rozdając biodegradowalne bidony i zachęcając do picia kranowianki. Pomagali w redukcji hałasu, oferując „opony ciszy” do walizek. Wyposażenie w rowery cargo i elektryczne hulajnogi zapewniało im szybkie przemieszczanie się po mieście. Elektroniczne translatory udostępnione przez Vasco Electronics (umożliwiające komunikację w ponad 100 językach) oraz defibrylatory udostępnione przez Fundację Ratuj Życie (która także przeszkoliła zespół z pierwszej pomocy) czyniły ich realnym wsparciem w nagłych sytuacjach.
W ramach projektu prowadzono także badania nad gospodarką nocy, które miały na celu zdiagnozowanie funkcjonowania miasta po zmroku. W godzinach 22:00–02:00, wykorzystując dedykowaną aplikację, Helpersi zgromadzili ponad 500 obserwacji dotyczących źródeł hałasu, czystości oraz zachowań ryzykownych w różnych lokalizacjach w centrum. Zostaną one wykorzystane w badaniach nad gospodarką nocy w Krakowie, Wstępne wnioski z obserwacji wskazują, że największym wyzwaniem w centrum nocą pozostaje hałas oraz spożywanie alkoholu w miejscach publicznych. Jednocześnie głównym źródłem hałasu pozostają krzyki i rozmowy ludzi – co ciekawe głównie w języku polskim, co wskazuje na odpowiedzialność za porządek nie tylko po stronie zagranicznych gości, ale także odwiedzających krajowych i mieszkańców miasta.
Gospodarka Nocy i Burmistrz Nocny
W kontekście zrównoważonej turystyki w Krakowie, program Respect Kraków pełni funkcję uzupełniającą dla gospodarki nocy, dążąc do harmonijnej koegzystencji życia nocnego turystów z komfortem mieszkańców. Od ponad roku w Krakowie działa Burmistrz Nocny, którego zadaniem jest równoważenie interesów mieszkańców, przedsiębiorców i turystów. W sezonie 2025 uczestniczył on w licznych nocnych patrolach z City Helpersami, obserwując sytuację w terenie i rozmawiając z interesariuszami. Wraz z Komisją Zrównoważonej Gospodarki Nocy, Burmistrz Nocny aktywnie angażuje się w tematykę turystyki nocnej, bezpieczeństwa i porządku, przedsiębiorczości, kultury i transportu, wspierając działania operacyjne, co stanowi kolejny element w budowie zrównoważonej przyszłości miasta. W ramach dobrych praktyk dla gastronomii skupił się na tym, aby właściciele dbali o czystość i ograniczenie hałasu. Ponadto angażował się w negocjacje z sektorem rozrywkowym oraz wypracował zasady ograniczające uciążliwość pub crawl dla mieszkańców.
RespectKraków 2025 – Podsumowanie i Perspektywy
Miniony sezon pokazał, że program Respect Kraków zyskuje na znaczeniu w organizowaniu i wspieraniu odpowiedzialnej turystyki. Wprowadzenie nowych form promocji pozwoliło dotrzeć do jeszcze szerszej grupy odbiorców. City Helpers nie tylko pełnili rolę ambasadorów programu, lecz także rozszerzyli swoje działania o aspekt ekologiczny i badawczy, a dzięki wyposażeniu w defibrylatory, mogli także dbać o bezpieczeństwo mieszkańców i gości.
Wszystko to sprawia, że Kraków umacnia pozycję miasta, które nie boi się wyzwań związanych z turystyką, lecz aktywnie poszukuje rozwiązań zapewniających równowagę. Dzięki Respect Kraków i pracy Helpersów, miasto pokazuje, że odpowiedzialne podróżowanie jest możliwe, a wspólna przestrzeń może być miejscem przyjaznym zarówno dla gości, jak i dla mieszkańców.
Patrząc w przyszłość, można oczekiwać, że kolejne sezony przyniosą dalsze innowacje i rozwój współpracy z partnerami społecznymi oraz biznesowymi. Jedno pozostaje pewne: Kraków stawia na turystykę, która szanuje ludzi, dziedzictwo i przestrzeń miejską.