Działania podejmowane przez Kraków w celu ustanowienia opłaty turystycznej

Miasto Kraków od wielu lat podejmuje działania na rzecz wprowadzenia opłaty turystycznej, pobieranej od osób korzystających z noclegów w Krakowie. Kwestia ta ma duże znaczenie dla Krakowa ze względu na potencjał pozyskania dodatkowych wpływów do budżetu miasta. Podobne rozwiązania funkcjonują w licznych miastach na świecie – opłata turystyczna jest formą należności ponoszonej przez odwiedzających, obowiązującą na obszarze danej destynacji. Stanowi ona swoisty ekwiwalent za intensywne korzystanie z przestrzeni miejskiej i jej infrastruktury, szczególnie w okresach zwiększonego ruchu turystycznego.

W Polsce pobierana jest opłata miejscowa i uzdrowiskowa. Niemniej jednak, lokalne wprowadzenie każdej z nich uzależnione jest od spełnienia warunków klimatycznych. W Polsce nie ma przepisów, które umożliwiłyby pobieranie opłaty turystycznej. Zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych w Polsce może być pobierana opłata miejscowa w miejscowościach, które spełniają jednocześnie trzy warunki, tj. posiadają korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt osób w celach turystycznych, wypoczynkowych i szkoleniowych.

Kwestia opłaty turystycznej została ujęta w ,,Polityce zrównoważonej turystyki Krakowa na lata 2021-2028" - dokumencie strategicznym krakowskiej turystyki. Jak wskazano w treści opracowania, jednym z celów ekonomicznych polityki turystycznej Krakowa jest ,,wprowadzenie opłaty turystycznej, pozostającej w budżecie gminy, pozwalającej na redystrybucję pozyskanych środków na zadania związane z gospodarką turystyczną". 

W 2017 roku Związek Miast Polskich, z inicjatywy ówczesnego Prezydenta Miasta Krakowa, przedstawił projekt nowelizacji przepisów umożliwiający gminom dobrowolne wprowadzenie opłaty turystycznej, bez konieczności spełniania kryteriów środowiskowych wymaganych przy opłacie miejscowej. Postulat ten był wielokrotnie podnoszony przez Prezydentów Krakowa w latach 2023–2025 w wystąpieniach do ministrów Sportu i Turystyki oraz Finansów. 

Postulat wprowadzenia opłaty turystycznej w Polsce, był przedmiotem wystąpień Prezydentów Miasta Krakowa do Ministra Sportu i Turystyki – w sierpniu 2023 i styczniu 2024 r. 

29 listopada 2024 roku w Krakowie, podczas spotkania członkowie Uni Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza przyjęli stanowisko w sprawie potrzeby pilnego wprowadzenie zmian w obecnie obowiązujących przepisach odnośnie opłaty miejscowej. Proponowana jest likwidacja ograniczeń, które powodują, że większość gmin nie ma możliwości pobierania opłaty, pomimo dużej liczby odwiedzających je turystów. Zmiany miałyby dotyczyć zapisów ustawy z 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych. Postulat dotyczy likwidacji zapisu mówiącego o konieczności spełnienia „walorów klimatycznych” (art. 17 ust 1 pkt 1 ustawy). Ponadto podkreślono, że w innych krajach UE, gdzie obowiązują podobne przepisy, jak te proponowane przez UMP, opłata pobierana od turystów w całości zasila budżety samorządów.

   

 

Postulat wprowadzenia opłaty turystycznej w Polsce ponownie był przedmiotem wystąpienia Prezydenta Miasta Krakowa do Ministra Finansów w czerwcu 2025 r. 

 

 

W październiku 2024 r. Rada Miasta Krakowa podjęła rezolucję skierowaną do Premiera, Ministra Sportu i Turystyki oraz Ministerstwa Finansów w sprawie wprowadzenia opłaty turystycznej.

W lipcu 2025 roku Komisja Promocji i Turystyki Rady Miasta Krakowa przygotowała projekt rezolucji skierowanej do Rządu RP, dotyczącej wprowadzenia opłaty turystycznej w polskich miastach. Radni wskazali, że dynamiczny rozwój turystyki wiąże się z licznymi wyzwaniami i kosztami, takimi jak: zwiększona produkcja odpadów komunalnych, przeciążenie miejskiej infrastruktury, konieczność dodatkowych nakładów na ochronę dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego, a także wzrost interwencji służb porządkowych. Zakłada fakultatywne wprowadzenie opłaty turystycznej z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań, przyznanie samorządom prawa do ustalania wysokości tej daniny oraz przekazywanie całości wpływów z opłaty do budżetu gminy.

 

W przypadku Krakowa, do którego w 2024 r. przyjechało ponad 7 milionów turystów (osoby, które spały przynajmniej jedną noc w mieście) i spędziły średnio dwie, trzy noce w mieście, przy stawce 4 zł (symboliczne 1 euro) za noc, szacowane przychody z opłaty mogły wynieść od 60 do nawet 100 mln zł w zależności od długości pobytu.

Warto dodać, że krakowska branża turystyczna spotkała się 10 kwietnia 2024 r. podczas Forum Turystyki. Zwieńczeniem wydarzenia była debata, w której 13 przedstawicieli krakowskiej sceny turystycznej przedstawiło swoje deklaracje, postulaty i oczekiwania w kontekście obecnego stanu turystyki w Krakowie i kraju. Zostały one sformułowane w postaci Manifestu Krakowskiego. Jednym z wskazanych postulatów była pilna potrzeba wprowadzenia opłaty turystycznej. 

Artykuł dotyczący Manifestu Krakowskiego