Podsumowanie roku 2025 w krakowskiej turystyce

Realizowane działania koncentrowały się na dalszym wdrażaniu podejścia opartego na danych, badaniach i dialogu z interesariuszami. Szczególną wagę przywiązywano do zrównoważonego rozwoju, rozproszenia ruchu turystycznego poprzez tworzenie nowych produktów oraz wzmacniania odpowiedzialnych postaw zarówno po stronie odwiedzających, jak i branży turystycznej. Kraków aktywnie uczestniczył również w międzynarodowej wymianie doświadczeń, wykorzystując swoją pozycję miasta historycznego do inicjowania i współtworzenia debaty o przyszłości turystyki miejskiej w Europie.

Ruch turystyczny i jego struktura

W 2025 roku Kraków utrzymał wysoką dynamikę ruchu turystycznego. W wysokim sezonie do Krakowa przyjechało około 3 mln odwiedzających krajowych oraz blisko 700 tys. gości zagranicznych. Przeprowadzona na podstawie danych mobilnych analiza potwierdza stabilny wzrost zainteresowania Krakowem. Coraz wyraźniej widoczna była tendencja do bardziej równomiernego rozkładu wizyt w ciągu roku, co jest jednym z celów zrównoważonego zarządzania turystyką w mieście. W strukturze przyjazdów zagranicznych dominowali turyści z Niemiec, Wielkiej Brytanii oraz Stanów Zjednoczonych. Jednocześnie zauważalny był wzrost liczby gości z Czech, Słowacji, Izraela oraz krajów Zatoki Perskiej, w tym Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Badania i zarządzanie oparte na danych

Rok 2025 przyniósł dalszy rozwój systematycznych badań nad ruchem turystycznym oraz analiz jego wpływu na funkcjonowanie miasta. Kraków wykorzystywał tradycyjne badania ankietowe oraz pozyskiwał dane z aplikacji mobilnych i kart płatniczych - zostaną one wykorzystane do opracowania szczegółowych informacji o ruchu turystycznym za 2025 rok.

Istotnym elementem badań były rozpoczęte w grudniu 2025 r. analizy relacji mieszkańców z turystyką, prowadzone m.in. w oparciu o Indeks Irytacji Doxeya. Realizowano także badania nad stanem gospodarki nocy w Krakowie, będące wstępem do dalszych, pogłębionych analiz nad tym aspektem życiem miasta. We współpracy z Małopolską Organizacją Turystyczną prowadzono badania, których celem jest określenie znaczenia ekonomicznego turystyki i branży spotkań dla gospodarki Krakowa. Wyniki badań poznamy w 2026 r., a płynąca z nich wiedza wspierać będzie podejmowanie decyzji strategicznych w obszarze turystyki.

Zrównoważony rozwój i GDS Index

Jednym z najważniejszych osiągnięć 2025 roku był znaczący awans Krakowa w Global Destination Sustainability Index (GDS Index). GDS Index to międzynarodowy ranking, który porównuje miasta pod względem zrównoważonego rozwoju. Ocena opiera się na około 70 kryteriach obejmujących m.in. działania środowiskowe miasta, kwestie społeczne, zaangażowanie lokalnych dostawców oraz sposób zarządzania destynacją turystyczną. Miasto osiągnęło wynik 62,2%, poprawiając swój rezultat o 12,9 punktu procentowego i awansując z 72. na  53. miejsce wśród 81 ocenianych destynacji z całego świata. Kraków znalazł się na 2 miejscu w kategorii „Most Improved Destinations”, co potwierdza skuteczność konsekwentnie realizowanej polityki zrównoważonego rozwoju.

Ranking GDS Index w 2025 roku pozwolił na porównanie Krakowa do innych miast, wskazując zarówno osiągnięcia, jak i obszary wymagające dalszych działań. Największe postępy odnotowano w obszarach współpracy z lokalną branżą turystyczną, działań społecznych oraz środowiskowych. Wzrosła liczba certyfikowanych obiektów noclegowych, poprawiła się dostępność przestrzeni miejskiej, a kwestie związane z odpowiedzialnym zarządzaniem najmem krótkoterminowym oraz ochroną klimatu zostały silniej powiązane z dokumentami strategicznymi miasta.

Respect Kraków – odpowiedzialna turystyka w praktyce

Od kilku lat Kraków realizuje program Respect Kraków, którego celem jest zachęcenie turystów do odkrywania bogactwa miasta przy jednoczesnym poszanowaniu potrzeb mieszkańców. W 2025 roku program przyjął nową, rozszerzoną formułę. Kampania internetowa, prowadzona w języku polskim i angielskim, była obecna w najważniejszych social mediach, docierając do gości krajowych i zagranicznych oraz mieszkańców.

Równolegle prowadzono intensywną kampanię outdoorową. Poza standardowymi nośnikami, takimi jak Bus TV, automaty Krakowskiej Karty Miejskiej i citylighty, pojawiły się również reklamy na autobusach, na oparciach siedzeń w tramwajach oraz na Dworcu Głównym PKP. Hasła kampanii były widoczne także w hali odbioru bagażu lotniska, a ulotki informacyjne trafiły na przystanki MPK. Ważnym elementem kampanii była dystrybucja materiałów w obiektach najmu krótkoterminowego, gdzie turyści mogli zauważyć plakaty i ulotki pod szyldem Respect Kraków. Do akcji włączyli się także lokalni przedsiębiorcy i mieszkańcy, aktywnie rozpowszechniając materiały i promując zasady odpowiedzialnego korzystania z miasta.

Ambasadorami programu byli City Helpers, którzy w sezonie letnim, od połowy czerwca do połowy września, patrolowali Stare Miasto, Kazimierz oraz Bulwary Wiślane. Helpersi byli obecni na ulicach miasta codziennie w godzinach 18:00–1:00, a w weekendy nawet do 2:00. Pomagali odwiedzającym, reagowali na niewłaściwe zachowania, prowadzili pomiary hałasu, a także przeprowadzali obserwacje wśród turystów i mieszkańców. Działania te dostarczały danych niezbędnych do diagnozy funkcjonowania miasta po zmroku i planowania kolejnych kroków w obszarze gospodarki nocy.

Od ponad roku w Krakowie obowiązki sprawuje Burmistrz Nocny, którego zadaniem jest równoważenie interesów mieszkańców, przedsiębiorców i turystów. W sezonie 2025 uczestniczył on  w nocnych patrolach z City Helpersami, obserwując sytuację w terenie i rozmawiając z interesariuszami. Wraz z Komisją Zrównoważonej Gospodarki Nocy, Burmistrz Nocny aktywnie angażuje się w tematykę turystyki nocnej, bezpieczeństwa i porządku, przedsiębiorczości, kultury i transportu. W swojej pracy wspiera działania operacyjne, a prowadząc negocjacje próbuje pogodzić potrzeby różnych grup, co stanowi ważny element w budowie zrównoważonej przyszłości miasta.  Burmistrz Nocny skupił się na tym, aby właściciele dbali o czystość i ograniczenie hałasu, m.in. poprzez zaproponowanie dobrych praktyk dla gastronomii, a także angażował się w negocjacje z sektorem rozrywkowym. Wraz z członkami Komisji oraz organizatorami pub crawl wypracowano zasady, które mają ograniczyć uciążliwości dla mieszkańców.

Miasta Historyczne 3.0 – międzynarodowa współpraca

W kwietniu 2025 roku Kraków był gospodarzem IV edycji międzynarodowej konferencji Miasta Historyczne 3.0, poświęconej zrównoważonej transformacji miast historycznych. Wydarzenie zgromadziło ekspertów, naukowców i przedstawicieli europejskich miast, którzy dyskutowali o tym, jak pogodzić ochronę dziedzictwa kulturowego z dostępnością dla turystów, innowacjami i potrzebami lokalnych społeczności.

IV edycja konferencji koncentrowała się na roli turystyki jako narzędzia wspierającego zrównoważony rozwój miast. Wnioski z konferencji będą wykorzystywane w dalszym kształtowaniu polityki miejskiej Krakowa, w obszarach takich jak turystyka, partycypacja mieszkańców, ochrona i udostępnianie terenów zielonych oraz gospodarka nocy.

W październiku odbył się pierwszy webinar projektu Miasta Historyczne 3.0 pt. „New cultural tourism spaces in historical cities: where sustainability meets creativity”, zorganizowany w ramach inicjatywy SCT HUB (Codesign the Future of Sustainable Cultural Tourism). W rozmowie uczestniczyli przedstawiciele miast: Krakowa, Poznania, Alby Iulii i Wenecji, dzieląc się doświadczeniami w zakresie zrównoważonej i innowacyjnej turystyki kulturowej.

Projekty unijne i innowacyjne podejście

Rok 2025 był także okresem intensywnej realizacji projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej. Najważniejszym z nich był SCT HUB (Codesign the Future of Sustainable Cultural Tourism)– w wyniku którego na obszarze Wesołej powstanie Centrum Zrównoważonej Turystyki Kulturalnej (Sustainable Cultural Tourism Hub). Wypracowywane w szerokim gronie innowacje pozwolą za pomocą narzędzi AI tworzyć i prototypować rozwiązania dla wyzwań związanych z turystyką w miastach historycznych. Kraków traktowany jest w tym projekcie jako „living lab” (żywe laboratorium), umożliwiające testowanie odważnych rozwiązań w realnej tkance miejskiej. Projekt o budżecie blisko 5 mln euro, miasto otrzymało na ten cel dofinansowanie z programu Europejska Inicjatywa Miejska. Jest on realizowany w ścisłym partnerstwie z Krakowskim Biurem Festiwalowym, Krakow Tourism Alliance, Uniwersytetem Jagiellońskim, Agencją Rozwoju Miasta Krakowa oraz Fundacją Polish Heritage, a jego liderem jest Miasto Kraków. W projekcie uczestniczą także miasta transferowe: Braga, Wenecja i Alba Iulia.

Równolegle, w ramach wartego prawie 0,9 mln euro projektu Tourism in Balance (Interreg Europe), Kraków wymienia się doświadczeniami z takimi metropoliami jak Rzym, Amsterdam czy Tallin. Współpraca ta ma na celu wypracowanie strategii minimalizowania negatywnych skutków nadmiernej turystyki przy jednoczesnym maksymalizowaniu korzyści dla lokalnych społeczności.

Kraków w czasie prezydencji Polski w Radzie UE

W 2025 Kraków aktywnie brał udział w polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Miasto było gospodarzem i współorganizatorem licznych wydarzeń międzynarodowych, w tym konferencji i forów poświęconych rozwojowi miast, innowacjom oraz zrównoważonej turystyce. Jednym z ważniejszych wydarzeń prezydencji było VI Forum Miast, które przyczyniło się do wzmocnienia pozycji Krakowa jako miasta aktywnego w europejskim dialogu. W czerwcu odbył się plenerowy koncert finałowy programu kulturalnego prezydencji, który symbolicznie połączył lokalne dziedzictwo z europejską wspólnotą artystyczną. Miasto wykorzystało ten czas również do prezentacji inwestycji i budowania współpracy z instytucjami unijnymi, będąc aktywnym gospodarzem wydarzeń o znaczeniu europejskim.

Turystyka biznesowa i sektor MICE

W 2025 roku Kraków nadal umacniał swoją pozycję jako atrakcyjna destynacja dla turystyki biznesowej.Miasto gościło łącznie 4 647 grupowych spotkań biznesowych, co oznacza wzrost o 6,4% w porównaniu z rokiem poprzednim. Raport „Branża spotkań w Krakowie 2024” (opracowany w 2025 r.) wskazuje na prawdziwy boom w sektorze wydarzeń korporacyjnych i motywacyjnych – ich liczba wzrosła niemal trzykrotnie, stanowiąc ponad połowę wszystkich spotkań biznesowych w mieście.

Odbudowa rynku była wyraźna: łączna liczba uczestników wydarzeń wzrosła o ponad 35%, głównie dzięki powrotowi dużych imprez międzynarodowych. Obiekty hotelowe stały się głównymi gospodarzami spotkań, goszcząc aż 70% wszystkich zarejestrowanych wydarzeń. Kraków utrzymał również silną pozycję w rankingach branżowych – zajmując 26. miejsce w Europie (według ICCA) oraz 31. miejsce na świecie w zestawieniu UIA. Kraków Convention Bureau objęło wsparciem 65 wydarzeń. Rosnąca liczba zapytań i wizyt studyjnych potwierdzała atrakcyjność miasta jako miejsca organizacji konferencji, kongresów i spotkań międzynarodowych.

W 2025 roku projekt Kraków Network został bezpośrednio włączony w struktury Wydziału ds. Turystyki, jako Kraków Network 2.0, co pozwoliło na jeszcze ściślejszą integrację środowiska MICE.  W tym okresie członkowie spotkali się dwukrotnie – debatując m.in. na temat oferty premium w Krakowie. Zainaugurowano także cykl spotkań „Otwarta Bracka”, tworząc przestrzeń do regularnego dialogu między przedstawicielami samorządu, przedsiębiorcami i mieszkańcami.

Rozwój oferty i promocja miasta

W 2025 roku Kraków konsekwentnie rozbudowywał ofertę turystyczną. Smoczy Szlak został wzbogacony o kolejne figurki smoków, rozwijano „Szlak kobiet Krakowa – krakowianki”, a Nowa Huta dołączyła do Europejskiego Szlaku Kulturowego ATRIUM. Miasto przygotowało nowe i zaktualizowało materiały informacyjne w 19 wersjach językowych, dostępne zarówno w wersji drukowanej, jak i cyfrowej. W ramach tej oferty powstał także przewodnik „Kraków po zmierzchu”, wskazujący wartościowe miejsca, wydarzenia i kulinaria dostępne po zmroku, wraz z praktycznymi poradami dotyczącymi komunikacji miejskiej i bezpieczeństwa.

Miasto zintensyfikowało wsparcie dla organizacji pozarządowych. Przeprowadzono 3 otwarte konkursy ofert dla NGO – dotyczące Dni Twierdzy Kraków, nowego szlak punktów informacyjno-edukacyjnych o lokalnościach oraz szerokiego wsparcia projektów turystycznych, których efektem jest m.in. powstanie nowych questów miejskich i krakowskiego szlaku kulinarnego. W 2026 roku pula środków przeznaczonych na wsparcie NGO wzrośnie do 1 mln zł, co jeszcze bardziej wzmocni rozwój projektów społecznych i kulturalnych w Krakowie. W 2025 roku Kraków był reprezentowany podczas 18 wydarzeń targowych na trzech kontynentach, m.in. FITUR (Madryt), ITB (Berlin), WTM (Londyn), ATM (Dubaj), IMEX (Frankfurt i Las Vegas), IBTM (Barcelona), a także na krajowych imprezach jak Tour Salon w Poznaniu czy ITTF w Warszawie. Łącznie to ponad 60 dni promocji miasta, kilkaset spotkań B2B oraz dystrybucja ok. 10 000 materiałów promocyjnych. Targi odwiedziło ponad 1 mln osób, a stoisko Krakowa i Małopolski cieszyło się niesłabnącym zainteresowaniem i uznaniem.

W 2025 roku zorganizowano 60 wizyt studyjnych dla dziennikarzy i influencerów z 17 krajów (m.in. USA, Japonia, Arabia Saudyjska, Kolumbia, Australia). Łącznie obsłużono ponad 350 osób. Tematyka wizyt obejmowała historię miasta, zabytki UNESCO, kulturę, kulinaria oraz ofertę city break. Relacje z wizyt ukazały się w renomowanych mediach, np. Trip Reporter, Jerusalem Post, Berliner Umschau czyNational Geographic.

W 2025 roku Kraków był intensywnie obecny w mediach – zarówno branżowych, jak i popularnych. Informacje o mieście ukazały się w czternastu wydaniach ośmiu tytułów, w tym w „Wiadomościach Turystycznych”, „National Geographic”, „Travel Polska” czy dwujęzycznym magazynie pokładowym PLL LOT „Kaleidoscope”. Publikacje obejmowały artykuły o działaniach miasta Krakowa, kampanii Respect Kraków, szlaku kobiet Krakowa, a także propozycje spędzania czasu w mieście. Dzięki tym działaniom Kraków umacniał  pozycję jako atrakcyjna destynacja turystyczna, zarówno w kraju, jak i za granicą.

Jednym z ważniejszych działań, realizowanych we współpracy z Polskim Towarzystwem Turystyczno – Krajoznawczym  jest akcja „Zdobywamy Odznakę Przyjaciela Krakowa”, która kontynuowana jest od ponad pięćdziesięciu lat i ciesząca się niesłabnącym zainteresowaniem. W 2025 roku zrealizowano dwie edycje – wiosenną i jesienną – w których uczestniczyło łącznie ponad cztery tysiące osób. Spacery i lekcje muzealne pozwalają mieszkańcom oraz młodzieży szkolnej odkrywać historię i zabytki Krakowa, a zdobycie odznaki stało się symbolem zaangażowania w poznawanie dziedzictwa miasta. Miasto Kraków pełni rolę strategicznego partnera akcji, finansując jej realizację i wspierając organizację tras oraz materiałów edukacyjnych.

Miasto aktywnie współorganizuje także wydarzenia promujące lokalne tradycje i produkty. Wśród nich znalazły się m.in. Krakowskie Miodobranie, Krakowski Festiwal Górski, Międzynarodowy Dzień Przewodnika Turystycznego czy III Dzień Obwarzanka. Każde z tych wydarzeń przyciąga mieszkańców i turystów, tworząc przestrzeń do integracji, edukacji i promocji miasta. Szczególną popularnością cieszyły się Dni Twierdzy Kraków, które w 2025 roku zgromadziły kilka tysięcy uczestników podczas oprowadzań, wystaw, koncertów i aktywności rekreacyjnych.

Komunikacja z szeroko pojętą branżą turystyczną i mieszkańcami odbywa się również w przestrzeni cyfrowej. Miasto prowadzi strony internetowe turystykakrakow.pl oraz convention.krakow.pl, a także profile w mediach społecznościowych na Facebooku, LinkedIn i YouTube. Regularnie wysyłane są newslettery i miesięczne kalendaria wydarzeń, a społeczności online stale rosną. Zachęcamy do śledzenia naszych kanałów, aby być na bieżąco z najważniejszymi wydarzeniami i inspiracjami turystycznymi w Krakowie.

Ewidencja obiektów noclegowych

W 2025 roku Wydziału ds. Turystyki kontynuował ewidencję i przeprowadzał kontrole obiektów świadczących usługi hotelarskie niebędących obiektami hotelarskimi oraz pól biwakowych na terenie Gminy Miejskiej Kraków, obejmującą w szczególności turystyczny najem krótkoterminowy (na podstawie art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych). Działania te dotyczyły identyfikacji podmiotów świadczących usługi noclegowe, prowadzenia postępowań wyjaśniających w przypadku braku zgłoszenia obiektu do ewidencji, bieżącą obsługę przedsiębiorców, aktualizację wpisów oraz przeprowadzanie kontroli. Według stanu na 31 grudnia 2025 roku w ewidencji znajdowało się 2576 aktywnych obiektów oferujących 36 507miejsc noclegowych, a dodatkowo ok. 2 tys. miejsc o charakterze sezonowym. Równolegle realizowano intensywne działania promocyjno-informacyjne dotyczące obowiązku wpisu do ewidencji oraz najmu krótkoterminowego, w przestrzeni miejskiej, komunikacji publicznej, mediach społecznościowych oraz punktach obsługi mieszkańców i przedsiębiorców, z wykorzystaniem jednolitych materiałów graficznych i wielojęzycznych ulotek.

W czerwcu w Krakowie zorganizowano międzynarodowe seminarium „Najem krótkoterminowy w miastach turystycznych – równowaga między turystyką, a lokalną społecznością”, pierwszą tego typu debatę, która miała na celu analizę zjawiska intensyfikacji najmu krótkoterminowego oraz jego wpływu na funkcjonowanie miast o charakterze turystycznym. Wydarzenie było okazją do wymiany doświadczeń i dobrych praktyk, które mają przyczynić się do równowagi między branżą turystyczną a potrzebami lokalnej społeczności.

Opłata turystyczna i usługi przewodnickie

Kraków od wielu lat konsekwentnie zabiega o wprowadzenie w Polsce opłaty turystycznej jako narzędzia wspierającego zrównoważone zarządzanie ruchem turystycznym. Już w 2017 roku miasto przygotowało projekt ustawy, przekazany za pośrednictwem Związku Miast Polskich do administracji rządowej oraz Ministerstwa Sportu i Turystyki, zakładający fakultatywne wprowadzenie opłaty turystycznej przez gminy. Proponowane rozwiązanie przewidywało możliwość samodzielnego podejmowania decyzji przez rady gmin o wprowadzeniu opłaty i jej wysokości, w ramach limitów określonych przez Ministra Finansów, bez dodatkowych warunków oraz bez zmian w obowiązujących przepisach dotyczących opłaty uzdrowiskowej. Zakładano, że środki z opłaty w całości stanowiłyby dochód gmin i mogłyby być przeznaczane na finansowanie kosztów wynikających z intensywnego ruchu turystycznego, w tym utrzymanie przestrzeni publicznych, poprawę bezpieczeństwa, ochronę dziedzictwa oraz działania łagodzące uciążliwości odczuwane przez mieszkańców. Postulat ten był wielokrotnie podnoszony przez Prezydentów Miasta Krakowa w wystąpieniach do właściwych ministerstw, a 12 prezydentów miast (Unia Metropolii Polskich), w tym Aleksander Miszalski, Prezydent Miasta Krakowa, podpisało apel do rządu o pilną zmianę przepisów dotyczących m.in. opłaty miejscowej. Zmiany w strukturze Ministerstwa Sportu i Turystyki w 2025 roku zaowocowały zapowiedzią rozpoczęcia prac legislacyjnych umożliwiających pobieranie opłaty turystycznej przez samorządy, w których Kraków bierze czynny udział w ramach konsultacji. Planowane rozwiązania mają przybliżyć polskie prawo do standardów funkcjonujących w wielu krajach Unii Europejskiej.

Wydział ds. Turystyki od lat aktywnie współpracuje ze środowiskiem przewodnickim w Krakowie, inicjując działania legislacyjne mające na celu podnoszenie jakości usług przewodnickich oraz ochronę dziedzictwa kulturowego miasta. Wyrazem tej współpracy było wystąpienie Prezydenta Miasta Krakowa z czerwca 2025 r. do Ministra Sportu i Turystyki z propozycją zmian ustawowych, umożliwiających wprowadzanie lokalnych standardów wykonywania usług przewodnickich na obszarach o szczególnym znaczeniu historycznym i kulturowym.

Forum Turystyki – nowe kierunki dla Krakowa

W grudniu w Krakowie odbyło się Forum Turystyki, cykliczne wydarzenie gromadzące ekspertów, praktyków branży, przedstawicieli kultury, sektora kreatywnego, jednostek miejskich oraz mieszkańców. Spotkanie stworzyło przestrzeń do dyskusji o jakości, autentyczności i zrównoważonym rozwoju turystyki w mieście, łączącym potrzeby turystów z komfortem życia mieszkańców. Podczas forum przedstawiono dane o ruchu turystycznym, omówiono projekty i inicjatywy miejskie, m.in. działania związane z gospodarką nocy, rozwój produktów turystycznych, kampanie promocyjne oraz projekty międzynarodowe. W czasie wydarzenia rozmawiano o autentyczności miasta, turystyce kulinarnej i strategii pozycjonowania Krakowa jako destynacji premium. Forum Turystyki 2025 podkreśliło znaczenie współpracy miasta, branży i mieszkańców w tworzeniu odpowiedzialnej i zrównoważonej oferty turystycznej.

Podsumowanie

Rok 2025 był dla Krakowa czasem intensywnej pracy nad tym, by turystyka rozwijała się w sposób zrównoważony i przyjazny - zarówno dla odwiedzających, jak i mieszkańców. Miasto konsekwentnie stawia na wiedzę, dialog i praktyczne rozwiązania – od badań rynku turystycznego, przez angażowanie się w projekty międzynarodowe, po działania w przestrzeni miejskiej. Wiele inicjatyw, takich jak Respect Kraków czy prace nad gospodarką nocy, pokazały, że odpowiedzialne podejście do turystyki jest możliwe i potrzebne. Jednocześnie Kraków umacnia swoją pozycję na mapie świata – jako miasto atrakcyjne, otwarte na współpracę i świadome wyzwań związanych z intensywnym ruchem turystycznym. Przed nami kolejne działania, które pozwolą utrzymać równowagę między gościnnością a komfortem życia w mieście.